Olej w intercoolerze i dolocie: wina turbiny czy silnika?

Olej w intercoolerze i rurach dolotu nie zawsze oznacza uszkodzoną turbosprężarkę. Cienki film oleju w dolocie diesla jest normalny, bo trafiają tam opary z odmy, czyli odpowietrzenia skrzyni korbowej. Problem zaczyna się wtedy, gdy olej zbiera się w intercoolerze, kapie z rur albo silnik zaczyna go wyraźnie ubywać.

Wtedy winna może być turbina, ale równie często zatkana odma, zapchany przewód spływowy oleju, za wysoki poziom oleju, zapchany filtr powietrza albo zużyty silnik. Jeśli przyczyna leży poza turbiną, nowa turbina może po krótkim czasie zacząć przepuszczać olej tak samo jak stara. Poniżej znajdziesz, skąd bierze się olej w dolocie, jak krok po kroku znaleźć źródło i co sprawdzić, zanim oddasz turbo do regeneracji.

Ile oleju w dolocie jest normalne

Mgiełka z odmy to standard

W czasie pracy silnika część gazów ze spalania przedostaje się obok pierścieni do skrzyni korbowej. Te gazy, razem z oparami oleju, odprowadza odma, czyli układ odpowietrzenia skrzyni korbowej (w autach z zaworem nazywany też PCV). W większości diesli z turbo przewód odmy uchodzi do dolotu przed turbosprężarką, więc opary oleju przechodzą przez sprężarkę i intercooler. Dlatego w rurach dolotu często widać tłusty nalot.

Kiedy to już usterka

Niepokojące są płynny olej w rurach, olej zbierający się w najniższym punkcie intercoolera, krople na łączeniach węży i ślady oleju wokół obejm. Do tego dochodzi wyraźny ubytek oleju między wymianami, niebieskawy dym przy przyspieszaniu albo po dłuższym postoju na wolnych obrotach. Wtedy trzeba szukać źródła.

Turbina szczelnieje dopiero pod ciśnieniem

Wałek turbosprężarki uszczelniają pierścienie podobne do tłokowych, a nie szczelne uszczelki. Najlepiej pracują przy doładowaniu. Przy długiej pracy na wolnych obrotach, bez doładowania i z podciśnieniem w dolocie, niewielka ilość oleju może się przedostać nawet przez sprawną turbinę. Pojedyncze ślady po długim postoju na biegu jałowym same w sobie nie przesądzają o usterce.

Skąd bierze się olej w intercoolerze

Uszkodzona odma leje olejem do dolotu

Odma ma oddzielić olej od gazów i zawrócić go do miski. Gdy separator albo zawór odmy jest uszkodzony, zamiast oparów do dolotu płynie olej w postaci cieczy. Trafia on przed sprężarkę, przechodzi przez turbinę i zbiera się w intercoolerze. Jeśli turbina nie ma luzów, jej wymiana nie usunie problemu.

Zatkana odma blokuje spływ oleju z turbiny

Olej, który smaruje łożyska turbiny, spływa grawitacyjnie przewodem do miski. Jeśli odma jest zatkana, w skrzyni korbowej rośnie ciśnienie i olej z turbiny nie ma gdzie odpłynąć. Może zbierać się w korpusie łożyskowania i przechodzić przez uszczelnienia, do dolotu po stronie sprężarki albo do wydechu po stronie turbiny. Turbina jest przy tym gorzej chłodzona, a długo utrzymujący się problem może uszkodzić jej łożyskowanie. Na duże ciśnienie w skrzyni korbowej mogą wskazywać silne przedmuchy z wlewu oleju albo bagnetu i nowe wycieki z uszczelek.

Przedmuchy w zużytym silniku

Zużyte pierścienie tłokowe przepuszczają do skrzyni korbowej dużo więcej gazów niż sprawny silnik. Odma nie nadąża ich oczyścić i wysyła do dolotu więcej oleju, a w skrzyni korbowej rośnie ciśnienie. Objaw bywa podobny do usterki turbiny, a przyczyną jest stan silnika. Pomóc w rozstrzygnięciu może pomiar ciśnienia w skrzyni korbowej i pomiar ciśnienia sprężania.

Zapchany przewód spływowy, filtr powietrza i za dużo oleju

Zgnieciony, zakoksowany albo źle poprowadzony przewód spływowy działa podobnie jak zatkana odma: olej nie odpływa swobodnie z turbiny. Mocno zapchany filtr powietrza zwiększa podciśnienie przed sprężarką, co sprzyja zasysaniu oleju przez uszczelnienie po stronie zimnej. Wyraźnie przelany olej może być rozbijany przez wał korbowy, a odma wysyła wtedy do dolotu więcej mgły olejowej. To trzy tanie rzeczy do sprawdzenia przed decyzją o turbinie.

Zapchany DPF i ciśnienie spalin

Zapchany filtr cząstek stałych podnosi ciśnienie spalin między turbiną a filtrem. Utrudnia to pracę uszczelnienia po stronie gorącej i sprzyja przegrzewaniu turbiny. Ten mechanizm opisaliśmy szczegółowo we wpisie o tym, jak zapchany DPF niszczy turbosprężarkę. Jeśli kontrolka DPF świeci razem z oznakami oleju w dolocie, warto zacząć od sprawdzenia filtra.

Zużyta turbosprężarka

Gdy łożyskowanie wałka się zużyje, wałek zaczyna się wychylać, a uszczelnienia gorzej pracują. Olej może wtedy przechodzić do dolotu niezależnie od stanu odmy, a często także do wydechu. Na zużytą turbinę wskazują przede wszystkim luz osiowy wałka i ślady tarcia łopatek o obudowę. Więcej sygnałów opisaliśmy we wpisie o objawach uszkodzonej turbosprężarki.

Jak sprawdzić turbinę: luz osiowy i poprzeczny

Luz osiowy: wałek nie może chodzić przód i tył

Po zdjęciu rury dolotowej chwyć za nakrętkę koła sprężarki i spróbuj przesunąć wałek wzdłuż jego osi, do siebie i od siebie. W sprawnej turbinie luz osiowy jest praktycznie niewyczuwalny ręką. Wyraźny ruch zwykle oznacza zużyte łożysko oporowe, a taka turbina najczęściej kwalifikuje się do regeneracji, bo luz z czasem rośnie i koło może zacząć ocierać o obudowę.

Luz poprzeczny: niewielki jest dopuszczalny

Ruch wałka w górę i w dół jest w zimnej turbinie wyczuwalny i to normalne. Łożyska ślizgowe pracują na filmie olejowym, który po uruchomieniu silnika centruje wałek. Na usterkę wskazuje luz tak duży, że łopatki dotykają obudowy przy poruszaniu wałkiem, albo widoczne ślady tarcia na obudowie sprężarki. Ocena ręką wymaga doświadczenia, a rozstrzyga pomiar czujnikiem zegarowym na zdjętej turbinie.

Stan łopatek i obudowy

Wyszczerbione, zagięte albo wypolerowane na krawędziach łopatki koła sprężarki wskazują na kontakt z obudową albo na ciało obce w dolocie. Przy takim obrazie turbina wymaga naprawy, a dolot dokładnego sprawdzenia.

Diagnoza krok po kroku przed oddaniem turbo do regeneracji

Krok pierwszy: poziom oleju i filtr powietrza

Sprawdź, czy poziom oleju nie przekracza maksimum na bagnecie i czy filtr powietrza nie jest zapchany. W autach, które długo jeździły z zapchanym DPF i przerywanymi wypalaniami, olej bywa rozcieńczony paliwem i jego poziom rośnie sam. To najprostsza przyczyna nadmiaru oleju w dolocie.

Krok drugi: wylot odmy

Zdejmij przewód odmy w miejscu, gdzie wchodzi do dolotu, i obejrzyj go. Płynny olej w przewodzie albo w króćcu wskazuje, że odma najpewniej nie oddziela oleju. Wtedy naprawia się odmę, czyści intercooler i rury, a turbinę sprawdza pod kątem luzów, zanim zapadnie decyzja o jej naprawie.

Krok trzeci: ciśnienie w skrzyni korbowej i spływ

Przy pracującym silniku sprawdź, czy z otworu bagnetu albo wlewu nie wydobywają się silne przedmuchy. Mechanik może zmierzyć ciśnienie w skrzyni korbowej manometrem. Obejrzyj też przewód spływowy z turbiny: nie może być zgnieciony, zagięty ani zakoksowany w środku.

Krok czwarty: drożność DPF

Odczytaj komputerem różnicę ciśnień na filtrze cząstek stałych. Wysoka wartość przy sprawnym czujniku oznacza, że filtr jest zapchany i podnosi ciśnienie spalin przed turbiną.

Krok piąty: dopiero teraz luzy turbiny

Gdy odma, spływ, poziom oleju, filtr powietrza i DPF są w porządku, zdejmij rurę z turbiny i sprawdź luz osiowy, luz poprzeczny oraz stan łopatek. Jeśli turbina ma wyczuwalny luz osiowy albo ślady tarcia, najczęściej kwalifikuje się do regeneracji turbosprężarki.

Czym grozi jazda z olejem w dolocie

Rozbieganie silnika

Diesel może spalać olej silnikowy jak paliwo. Gdy do cylindrów trafi go dużo, na przykład z pełnego intercoolera przy mocnym przyspieszeniu albo z turbiny, która nagle puściła, silnik może zacząć sam zwiększać obroty i często nie reaguje na wyłączenie zapłonu. To rozbieganie, które w krótkim czasie może zniszczyć silnik. Jak wtedy reagować, opisaliśmy we wpisie o objawach uszkodzonej turbosprężarki.

Popiół w filtrze DPF

Olej spalony w cylindrach trafia do wydechu i zamienia się w filtrze cząstek stałych w popiół, którego nie da się wypalić. Olej w dolocie przez dłuższy czas oznacza więc szybciej zapchany DPF. Dlaczego po czyszczeniu filtr wraca z tym samym problemem, opisaliśmy we wpisie o DPF po regeneracji.

Nowa turbina z tym samym problemem

Jeśli przyczyną była odma albo spływ i nikt ich nie naprawił, nowa lub zregenerowana turbina może po krótkim czasie zacząć przepuszczać olej, a nawet szybko się uszkodzić. O tym, dlaczego zregenerowane turbo potrafi paść po miesiącu, piszemy we wpisie o turbo po regeneracji.

Podsumowanie

Tłusty nalot w rurach dolotu to normalny efekt pracy odmy. Płynny olej w intercoolerze, krople na łączeniach i ubytek oleju to już sygnał usterki, ale nie zawsze turbiny. Ten sam obraz dają uszkodzona albo zatkana odma, zapchany przewód spływowy, za wysoki poziom oleju, zapchany filtr powietrza, przedmuchy w zużytym silniku i zapchany DPF.

Diagnoza idzie od najtańszych przyczyn do turbiny. Na regenerację turbiny wskazują wyczuwalny luz osiowy, duży luz poprzeczny albo ślady tarcia łopatek. Przy regeneracji trzeba usunąć także przyczynę, bo inaczej olej wróci do dolotu razem z nową turbiną.